Меню
Назад » »

Святитель Амвросий Медиоланский / Об Иакове и блаженной жизни (3)

2.5. Sed nec parentes nobis inexcusati relinquendi sunt, quod iuniorem filium seniori praetulerunt. Simul cauendum, ne quis dum eorum intendit exemplo, iniquum inter filios habeat iudicium, ut alterum diligendum putet, alterum posthabendum. Hinc enim excitantur odia fraterna et de pecuniae uilis incremento facinus parricidale conponitur. Eadem foueat prolem mensura pietatis. Esto tamen ut aliquid sibi amplius circa blandiorem aut similiorem rapiat affectus, par debet circa omnes esse forma iustitiae. Plus confertur dilecto, cui fratrum amor quaeritur; plus autem adimitur ei qui praelationis iniustae oneratur inuidia. Minitabatur Esau quod fratrem suum occideret, nec fraterna eum germanitas nec parentum reuerentia a parricidali furore reuocabat, et dolebat sibi benedictionem esse praereptam, cuius utique dignum se mansuetudine debebat probare, non scelere. 6. Sed et Rebecca non quasi filium filio, sed quasi iustum praeferebat iniusto. Etenim aput matrem piam mysterium pignori praeponderabat: illum non tam fratri praeferebat quam offerebat domino, quem sciebat conlatum sibi munus posse seruare, in quo et alteri consulebat, quem diuinae subducebat offensae, ne grauiore implicaretur reatu, si acceptae gratiam benedictionis amitteret. тому что это запах природы, однако в святом патриархе дышала благодать добродетелей. Настолько он был воздержан, что не желал приготовленной для себя пищи, но без спора уступил ее просящему брату, от которого принял первенство благословения109! Настолько послушен родителям, что удостоился материнской любви больше, чем старший брат, и освятился даром отеческого благословения! Настолько набожен, что отказался оскорбить брата! Настолько скромен, что боялся обмануть отца! Настолько почтителен, что не смог отказаться исполнять приказание матери! 2. 5. Но и родители не должны остаться нами не оправданными в том, что они предпочли младшего сына старшему. К тому же надо поостеречься, чтобы кто, увлекаясь их примером, имел бы неравное суждение о детях, думая, что одного надо любить, а другим пренебрегать. Ведь именно от этого и возникает ненависть между братьями, и ради прироста жалкого имущества замышляется братоубийство. Равная мера родительской любви пусть согревает потомство! И хотя бы любовь была сильнее к более нежному и похожему ребенку, однако справедливость должна быть равной ко всем. Любимое чадо приобретает намного больше, когда родители заботятся о том, чтобы и братья его любили. И, напротив, он большего лишается, когда вынужден нести бремя братской ненависти, происходящей от несправедливого предпочтения. Исав грозил убить своего брата, и ни братские узы, ни почтение к родителям не удерживало его от братоубийственной ярости; и скорбел он, что было у него похищено благословение, достойным которого он должен был показать себя кротостью, а не преступлением. 6. Но и Ревекка предпочитала не одного сына другому, но праведного неправедному. Ведь у благочестивой матери тайна110 брала верх над любовью к детям: она не столько предпочитала Иакова брату, сколько жертвовала его Господу, зная, что Иаков сможет сохранить вверенный дар. Этим она проявляла заботу и о другом сыне, которого ограждала от божественного гнева, чтобы в случае потери им благодати полученного благословения не подпасть ему под еще более тяжкое осуждение. 7. Accipe tamen bonum certamen inter parentes. Mater deferat affectum, pater iudicium. Mater circa iuniorem tenera pietate propendat, pater circa seniorem naturae honorificentiam seruet. Hic magis honoret, illa plus diligat, dum singuli singulos foueant, non in unum uterque conspirent, defrudent alterum. Fiat aequalitas inter diuersa certamina et disparibus studiis par utrique atque aequalis parentum amor et gratia conferatur. Conpenset alter quod alter imminuit. Sic pio affectu Isaac patriarcha et sancta Rebecca certabant, ut neutrum inferiorem facerent, sed utrumque aequalem. 8. Vicit tamen ille, qui praeferebatur oraculo, uicit inpigritia tarditatem, mansuetudo duritiam. Dum alter uenatu aspero praedam quaerit agrestem, hic mitium cibos morum, hic domesticam gratiam, hic tenerae mansuetudinis atque pietatis pio patri dulces epulas ministrauit. Plus placet in animis quidquid occurrerit quam quidquid affectatum putaueris deferendum. Accessit ad oues Iacob et attulit innocentiae partus uel sacrae prophetiae munera, quia patriarchae cibum nullum credidit dulciorem esse quam Christum, qui sicut ouis ad occisionem ductus est et sicut agnus ad uictimam. Hunc uel publico parenti uel populo, cuius typum gerebat, cibum utilem indicabat, quod futura erat remissio peccatorum. 9. Ideo stolam accepit fratris sui, quia senili praestabat sapientia, ideo iunior frater seniorem fratrem exuit, quia fidei emicuit dignitate. Hanc stolam ecclesiae typo Rebecca protulit et dedit filio iuniori stolam ueteris testamenti, stolam propheticam et sacerdotalem, stolam regalem illam Dauiticam, stolam Solomonis, Ezechiae et Iosiae regum, et dedit populo Christiano, qui uti amictu sciret accepto, quoniam populus Iudaeorum eam sine usu habebat et proprios nesciebat ornatus. Iacebat haec stola in umbra abiecta atque neglecta; obscurabatur enim tenebrosa impietatis caligine nec in angusto corde populi latius poterat explicari. Induit eam Christianus populus et refulsit. Inluminauit eam suae fidei claritate et piorum luce factorum. Agnouit Isaac notum odorem generis sui, recognouit stolam scripturae ueteris, sed uocem plebis ueteris non recognouit et ideo cognouit esse mutatam. Manet enim hodieque eadem stola, sed populi deuotioris canora coepit esse confessio meritoque dixit: 7. Однако разумей, что между родителями происходит благое состязание. Мать оказывает любовь, а отец – вершит суд. Мать склоняется нежной любовью к младшему, отец оказывает по естеству честь старшему. Он больше чтит, она больше любит: и пусть даже один родитель благоволит одному сыну, а другой – другому, они не должны составлять заговор в пользу одного и обманывать другого. Но да будет согласие в несогласном споре и равная и согласная родительская любовь и милость к двум сыновьям в неравном их пристрастии! Что один убавил, другой пусть восполняет. Патриарх Исаак и святая Ревекка состязались так по родительской любви, чтобы никого не делать ниже, но обоих равными. 8. Однако победил тот, кто был предпочтен пророчеством, усердие победило медлительность, кротость – ожесточение. Пока один ищет дичь на кровавой охоте, другой подал любимому отцу снедь тихого нрава, родственное согласие и сладкую пишу нежной кротости и сыновней любви. По душе больше тот дар, который случается неожиданно, чем тот, который ты желаешь и уже давно ожидаешь. Иаков пошел к овцам и взял невинных ягнят, или дары святого пророчества, потому что верил, что для патриарха никакая пища не будет слаще, чем Христос, ведомый как овча на заколение (Ис. 53:7) и агнец на заклание (Иер. 11:19). Эту пищу он считал полезной для отца народа111 или для народа112, образ которого он нес, потому что в ней был прообраз будущего оставления грехов. 9. Потому он взял одежду своего брата, что старческой мудростью превосходил его, потому младший брат взял одежду старшего, что воссиял достоинством веры. Эту одежду Ревекка принесла по образу Церкви, она дала младшему сыну одежду Ветхого Завета, одежду пророческую и священническую, царскую одежду Давида, одежду царей Соломона, Езекии и Иосии, и дала она ее христианскому народу, который знал, как облечься в получен- Vox quidem uox Iacob, manus autem manus Esau. Et odoratus est odorem uestimentorum. Et fortasse illud est, quia non operibus justificamur, sed fide, quoniam carnalis infirmitas operibus inpedimento est, sed fidei claritas factorum obumbrat errorem, quae meretur ueniam delictorum. 3.10. Celebrata benedictione postea frater senior aduenit. Quo declaratur prius ecclesiae regnum quam synagogae in praedestinatione delatum, sed subintrasse synagogam, ut superabundaret peccatum et, cum superabundasset peccatum, superabundaret et gratia, simul clareret inpjgrum regni caelestis candidatum esse debere, ut praeripiat benedictionem et praerogatiuam suae commendationis usurpet. Vnde non est notatus a patre iunior filius, sed laudatus, quod ait Isaac: Frater tuus ueniens cum dolo accepit benedictionem tuam. Bonus enim dolus, ubi inreprehensibilis est rapina; inreprehensibilis autem rapina pietatis, quia a diebus Iohannis regnum caelorum cogitur et cogentes diripiunt illud; festinantes enim patres pascha celebrabant, qui festinantes manducabant agnum, non demorantes, et fratrem Beniamin sanctus Ioseph piae conmento fraudis accersiuit et tenuit. 11. Et ipse tamen ut benediceretur cogendo elicuit et inpetrauit, sed eam benedictionem, quae cum superiore congrueret et conueniret, ut seruiret fratri suo. Etenim qui inperare non poterat et alterum regere seruire debebat, ut a prudentiore regeretur. Neque enim fuit sancti patriarchae, ut filium suum degeneri condicioni seruitutis addiceret, sed ut bonus pater, cum duos haberet filios, unum intemperantem, prudentem et sobrium alterum, quo utrique consuleret, intemperanti praefecit sobrium et insipientem prudenti statuit oboedire, quia insipiens non potest ное одеяние; потому что иудейский народ пренебрегал и не знал собственных риз. Эта одежда отверженной и брошенной лежала в тени, ведь она была скрыта мрачной мглой нечестия, и в тесном сердце иудейского народа не могла раскрыться. Христианский народ ее надел и воссиял: он озарил ее сиянием своей веры и светом благочестивых дел. Исаак узнал знакомый запах своего сына, узнал одежду Ветхого Писания, но голос ветхого народа не признал и потому понял, что голос изменен. И сегодня одежда остается той же самой, но исповедание у верного народа стало благозвучным; и справедливо сказал Исаак: Голос тот же, что у Иакова: руки же, руки Исава. И обоняя запах одежды его (Быт. 27:22). Это может означать то, что мы не делами оправдываемся, но верой113, потому что плотская немощь является препятствием для дел, но сияние веры покрывает ошибки и подает прошение грехов. 3.10. Когда было дано благословение, пришел старший брат. Это означает, что в предопределении прежде было Царство Церкви, а не Синагоги: Синагога же проникла, чтобы преизобиловал грех, а когда преизобиловал грех, преизобиловала и благодать (Рим. 5:20). Также это означает, что стремящийся к Небесному Царству должен быть усерден, чтобы ему получить благословение и восхитить себе право первородства. Вот почему младший сын получил от отца не порицание, но похвалу, когда Исаак сказал: Брат твой пришел с хитростью и взял благословение твое (Быт. 27:35). Ибо благая хитрость там, где безукоризненное хищение: хищение же благочестия – безукоризненно, потому что от дней Иоанна Царство Небесное силою берется, и употребляющие усилия восхищают его (Мф. 11:12). Спеша, совершали пасху праотцы, которые ели агнца с поспешностью, без промедления 114 , и с помощью благочестивого обмана115 святой Иосиф призвал и удержал брата Вениамина. 11. Однако Исав тоже с мольбой просил благословения и получил его116, но такое, которое было в соответствии с ранее данным, а именно – служить брату своему. Кто не мог повелевать и управлять другим, тот должен служить и быть в подчинении у более ра- uoluntarius uirtutis esse discipulus nec perseuerare in studio, quia stultus sicut luna mutatur, meritoque ei libertatem proprii negauit arbitrii, ne uelut nauis in fluctibus sine gubernatore fluitaret, sed subdidit eum fratri secundum quod scriptum est: Seruit enim inprudens prudenti. Recte ergo eum subdidit, ut regentis imperio suum melioraret affectum. Ideoque ait: Super gladium tuum uiues et seruiesfratri tuo; domina est enim pietas crudelitatis ct mansuetudo duris motibus praestat. 12. Seruit omnis qui auctoritatem purae non habet conscientiae, seruit quicumque uel metu frangitur uel delectatione inretitur uel cupiditatibus ducitur uel indignatione exasperatur uel maerore deicitur. Seruilis enim omnis est passio, quoniam qui facit peccatum, seruus est peccati et, quod peius est, mullorum seruus est. Qui117 subiectus est uitiis, multis se dominis addixit, ut seruilio ei exire uix liceat. At ucro ille qui uoluntatis suae arbiter est, iudex consilii, interpres arbitrii, qui coercet corporeae adpetentiam passionis, qui ea quae agit bene agit – bene autem agens recte agit, et qui recte agit inculpate et inreprehensibiliter agit habens suorum actuum potestatem – is profecto liber est. Nam qui omnia prudenter agit et ita uiuit, ut uult, is solus est liber. Non condicio fortuita seruum facit, sed probrosa insipientia. Denique famulus prudens regit dominos stultos et proprii serui dominis faenerabunt. Quid faenerabunt? Non utique pecuniam, sed sapientiam, sicut et lex dicit: Faenerabis gentibus multis, tu autem mutuum non accipies. Faenerauit enim Iudaeus proselyto diuinae legis oracula, sed quia ipse legis mysteria uidere non potuit et quae habebat nesciuit oracula, qui litteram faenerabat gentibus nunc ab his spiritalis doctrinae gratiam mutuatur meritoque subiectus est seruituti, quoniam qui mutuatur seruus est quasi addictus faenori creditoris, qui autem piae doctrinae faenus inpertit, is est princeps, sicut зумного. Святой патриарх не приговаривал своего сына к низкому состоянию рабства, но как благой отец двух сыновей, – одного невоздержанного, другого разумного и умеренного, – поставил умеренного над невоздержанным и подчинил разумному неразумного, чтобы позаботиться об обоих. Ведь неразумный не может быть добровольным учеником добродетели и постоянным в усердии, потому что безумный изменяется, как луна (Сирах. 27:11); и справедливо он отказал ему в свободе собственного решения, чтобы он не носился в волнах, как корабль без кормчего, но подчинил его брату, как написано; Ибо служит неразумный разумному (Притч. 11:29). Правильно, что он подчинил его Иакову, чтобы под его властью он усовершенствовал себя. Вот почему он говорит: И ты будешь жить мечом твоим и будешь служить брату твоему (Быт. 27:40). Ибо благочестие – госпожа над жесткостью, и кротость стоит выше суровых движений сердца. 12. Становится рабом всякий, над кем не властна чистая совесть, рабствует всякий, над кем властвует страх или кого уловляют наслаждения, или пленяют страсти, или ожесточает болезненное раздражение, или одолевает печаль. Всякая страсть является рабской, потому что всякий, делающий грех, есть раб греха (Ин. 8:34) и, что еще хуже, – раб многих грехов. Кто подвержен порокам, тот отдал себя на рабство многим господам, так что едва ли ему возможно выйти из рабства. И напротив, повелитель своих желаний, судья помышлений, истолкователь воли, укротитель телесной страсти поступает хорошо во всех действиях – хорошо же поступающий правильно поступает, а кто правильно поступает, тот безупречно и безукоризненно поступает, имея власть над своими поступками – он совершенно свободен118. Только тот, кто во всем разумен и живет согласно своей воле, единственно свободен. Рабом делает не случайная участь, но постыдное неразумие. Разумный слуга управляет глупыми господами, и собственные рабы господам будут давать в рост (Притч. 22:7). Что они будут давать в рост? Разумеется, не деньги, а мудрость, как и в законе говорится: Ты будешь давать взаймы многим народам, а сам не будешь брать взаймы (Втор. 15:6), потому что иудей дал взаймы прозелиту мро- lex dicit: Princeps eris gentium multarum, tibi autem principes ex ipsis non erunt. Princeps enim est qui regit et qui habet sapientiae principatum, quem habuit populus Iudaeorum. Sed quoniam quod docebat seruare non potuit, debet discere quod docere nesciuit. 13. Hoc est igitur quod ait patriarcha Isaac: Seruies fratri tuo. Erit autem cum deposueris et solueris iugum illius a collo tuo, significans duos luturos populos, unum ancillae filium, alterum liberae – seruit enim littera, libera est gratia – eumque populum, qui litterae intendit, tamdiu seruum fore, quamdiu spiritalis doctrinae sequatur interpretem. Tunc quoque illud futurum quod apostolus ait: Vt reliquiae saluae fiant secundum electionem gratiae. Seruies ergo fratri tuo, sed tunc senties seruitutis profectum, cum uoluntarius potius quam coactus oboedire coeperis fratri. 4.14. Hinc orta est inuidia et minitabatur119 Esau quod post obitum patris fratrem occideret. Sed si id acciderit, discamus a Rebecca quemadmodum prouidendum sit, ne inuidia iracundiam excitet, iracundia in parricidium proruat. Veniat Rebecca, hoc est, induatur patientia, bona custos innocentiae, suadeat ut irae locum demus. Concedamus aliquo longius, donec tempore indignatio molliatur, offensionis obrepat obliuio. Itaque patientia nec exilium reformidat, sed inpigre suscipit, non tam ut periculum salutis quam ut incentiuum sceleris declinetur. Mater quoque pia abesse sibi dilectissimum filium tolerat plus ei conlatura quem laesit, utrique tamen consulens, ut alterum inmunem a parricidio, alterum integrum praestaret a crimine. речения божественного закона. Но поскольку сам он не смог увидеть таинства закона и не познал те проречения, которые имел, то тот, кто давал раньше взаймы букву, ныне заимствует у них благодать духовного учения. И заслуженно он подвергся рабству, потому что кто занимает, тот раб, связанный долгом заимодавцу; кто же наделяет прибылью благочестивого учения, тот властитель, как говорится в законе: И господствовать будешь над многими народами, а они над тобою не будут господствовать (Втор. 15:6). Ибо тот господин, кто правит и имеет главенство в мудрости, чем и обладал иудейский народ. Но поскольку он не смог сохранить то, чему учил, теперь должен сам учиться тому, чему научить не смог. 13. Именно на это указывают слова патриарха Исаака: Будешь служить брату твоему. Будет же время, когда воспротивишься и свергнешь иго его с выи твоей (Быт. 27:40). Это означало, что будут два народа: один сын служанки, другой сын свободной120 – ибо буква рабствует, а благодать свободна121, – и что народ, который внимает букве, до тех пор будет рабом, пока не последует за Толкователем духовного учения. И тогда произойдет то, о чем говорит апостол, чтобы сохранился остаток (Рим. 11:5) по избранию благодати122. И ты будешь служить брату своему, но пользу от рабства ты почувствуешь тогда, когда начнешь повиноваться брату добровольно, а не по принуждению. 4.14. По этой причине возникла зависть, и Исав грозился убить брата после смерти отца123. Но если с нами подобное произойдет, то поучимся у Реввеки, что надо предпринять, чтобы зависть не вызвала гнева, а гнев не перешел в братоубийство. Пусть придет Ревекка, то есть облечемся в терпение124, которое есть добрый страж невинности. Пусть она убедит нас бежать от гнева125. Удалимся куда-нибудь подальше до тех пор, пока негодование не смягчится временем и не пройдет от забвения обиды. Итак, терпение не страшится изгнания, но с готовностью его принима- 15. Audiuinuis quid corporeis ebria cupiditatibus intemperantia locuta sit, consideremus quid uera uirtus agat. Nihil requirit nisi dei gratiam, solum illud et summum bonum sequitur, solo eo contenta est, a quo accipimus omnia, ipsi autem nihil illi conferimus, quia nullo indiget, sicut ait Dauid: Dixi domino meö dominus meus es tu, quoniam bonorum meorum non indiges. Quo enim indiget qui abundat omnibus et nobis largitur uniuersa, omnia sine defectu ministrat? 16. Et profectus est Iacob et dormiuit, quod est quieti animi indicium, et indit angelos dei ascendentes et descendentes, hoc est Christum praeuidit in terris, ad quem angelorum caterua descendit atque ascendit obsequium proprio domino pio praebitura seruitio. 17. Et uenit ad puteum, ut biberet de suis uasis et de puteorum suorum fontibus et superfluerent ei aquae de suo fonte. Fons enim uitac est in manibus iusti. 18. Et uenit ad Laban et oues eius pauit. Iniquitas incomitata residet, sapientia regendi officium non omittit. Nescit uel in alienis uacare, nescit exui esse in peregrinis. Quomodo enim exul, quae ubique suum ius seruat et in se habet quod possidet? 19. Quasi mercennarius ingreditur iustus et rector est, qui sibi gregem multarum praestantiumque uirtutum splendore fulgentem euangelicae praedicationis magisterio126 colligebat, ut potaturis ouibus uirgam storacinam et nucinam et de platano proponeret in uenis, quo concupiscentes beatissimae trinitatis praefigurata mysteria hautquaquam decoloros fetus piae mentis conceptione formarent. Bonae oues, quae bonorum ет, и не столько для того, чтобы спасти свою жизнь, сколько для того, чтобы отвести повод к злодеянию. Страдает также и любящая мать, что не будет у нее любимого сына, более заботясь о том, кого она повергла в печаль; хотя заботилась она об обоих, когда одного избавляла от убийства, а другого сохраняла неповинным в преступлении. 15. Мы услышали, что сказало невоздержание, опьяненное телесными желаниями; посмотрим же, что делает истинная добродетель. Она не ищет ничего, кроме благодати Божьей, следует за одним лишь высшим благом и им одним исполнена; от Него мы принимаем всё, сами же Ему ничего дать не можем, потому что Оно ни в чем не нуждается, как говорит Давид: Сказал я Господу моему: Господь мои ecu Ты, и потому Ты не нуждаешься а благах моих (Пс. 15:2). Ибо в чем нуждается Тот, Кто во всем имеет изобилие и нас одаряет всем и все подает в достатке? 16. И отправился Иаков в путь и заснул – что указывает на спокойствие души – и увидел ангелов Божьих восходящих и нисходящих127, то есть предуведал на земле Христа, к Которому нисходит и восходит ангельский сонм, готовый благочестивой службой оказывать послушание своему Господу. 17. И пришел он к колодцу, чтобы пить от своих сосудов и из источников колодцев своих, и разлились у него воды из его источника128. Ибо источник жизни находится в руках праведного. 18. И пришел он к Лавану и пас его овец129. Неправедность остается одна, мудрость же не уклоняется от обязанности управлять. Даже у чужих она не может оставаться в праздности и быть изгнанницей у чужеземцев. Как она может быть изгнанницей, если она везде сохраняет свое право130 и то, чем владеет, имеет внутри себя? 19. Хотя праведник приходит как наемник, однако он также и правитель, так как поданной ему власти евангельскою провозвестия он собирал себе стадо, сияющее блеском многих превосходных добродетелей. Для овец, идущих на водопой, он клал в partus operum fidei sacrae non degeneres ediderunt. Per storacem significatur incensum et sacrificium uespertinum, quod deo patri defertur in psalmo. Per nucinam uirgam sacerdotale Christo munus offertur; haec enim uirga Aaron, quae reposita floruit, qua sacerdotalis gratia sanctificationis emicuit. Per platanum spiritalis fructus significatur ubertas, quia arbori huic uitis adnectitur, ut eius laeta consortio in partus sese uberes fundat, siquidem dominicae munera passionis remissionemque omnium peccatorum adiuncta spiritus gratia fouere consueuit. 5.20 His itaque, ut scriptura dicit, diues factus est ualde bonum gregem nutriens Christo, quem fidei titulo et uarietate uirtutum gloriosi nominis nobilitauit insignibus. Itaque nec sibi uidebatur angustus censu fidei opimus et Labae filiis ut opulentissimus in inuidiam uocabatur, qui suum gregem alieni gregis accessione cumulasset. Et dixit ei deus: Reuertere in terram patris tui et in gentem tuam, et ego ero tecum, ostendens nihil ei deesse, cui adesset omnium plenitudo; hoc solum abundare perfecto, in hoc constare omnia et omnia ad ipsum referri, nihil ei nouum, nihil superfluum necessarium, cui pax fida suppeteret, per quam reconciliaret quae primo fuerant discrepantia. Nec mirum si pacem haberet qui columnam statuerat et unxerat deo, quae est ecclesia. Columna enim et firmamentum dicta est ueritatis. Eam unguit qui in Christum fidei, in pauperes misericordiae fundit unguentum. корыта прутья: тополиный131, ореховый и из платана132, чтобы желающие воспринять предобразованные таинства Блаженной Троицы рождали в зачатии благочестивого ума отнюдь не бесцветное потомство. Прекрасны те овцы, которые породили благородное потомство благих дел святой веры. Тополь, или стиракс, означает благовонное курение и вечернюю жертву, что в псалме относится к Богу Отцу133. Ореховый жезл означает священническое служение, это относится ко Христу, ведь это жезл Аарона, который, быв положен в скинии, процвел, и через него воссияла благодать священнического освящения134. Платан означает обилие духовного плода, потому что вокруг этого дерева обвивается виноградная лоза, чтобы благоприятное соединение с ним принесло обильные плоды; действительно, присоединившись, благодать Духа хранит дары Господних страданий и дает оставление всех грехов. 3. 20. Таким образом, как говорит Писание, он стал весьма богатым (Быт. 30:43), вскормив благое стадо для Христа, Которого он прославил достоинством своей веры, и разными добродетелями, и знаками славного имени. Вот почему, преисполненный веры, он не считал себя бедным, но вызвал зависть у сыновей Лавана, так как стал весьма богат, приумножив свое стадо прибавлением другого. И сказал ему Бог: Возвратись в землю отца твоего и на родину твою; и Я буду с тобой (Быт. 31:3), показывая, что ни в чем не имеет недостатка тот, кто имеет полноту всего; совершенному подается в изобилии, и на этом все зиждется, и все к этому сводится; не нуждается ни в чем новом и лишнем тот, кто имеет в себе надежный мир, которым он устранял разногласия, бывшие в начале135. И неудивительно, что имел в себе мир тот, кто поставил и умастил Богу столп136, который есть Церковь. Ибо она названа 21. Nunc consideremus qualis uir iustus esse debeat, si inuidia fuerit exorta. Primum ut declinet eam; melius est enim sine lite abire quam residere cum iurgio. Deinde ut talia possideat, quae secum auferre possit, ut in nullo teneri ab aduersario possit obnoxius, sed dicat: Cognosce, si quid tuum est apud me. Et quaesiuit Laban et nihil suum inuenit apud Iacob. Magnus uir et uere beatus, qui nihil suum potuit amittere, nihil alienum habere, hoc est nihil minus habere, nihil superfluum. Itaque ille perfectus est, cui nihil deest, iustus, cui nihil supra est; hoc enim est iustitiae tenere mensuram. Quanta uirtus, cuius societas lucrum dabat, non inrogabat dispendium! Hoc est perfectum esse, adhaerentibus sibi commodi plurimum dare, nihil adferre incommodi. 22. Denique is qui nocere cupiebat inanem eum non potuit dimittere. Sapiens enim numquam inanis est, semper in se habens amictum prudentiae, qui potest dicerë Iustitiam induebam et uestiebar iudicium, sicut dixit Iob. Namque haec mentis sunt interna uelamina, quae nemo alius possit auferre, nisi cum aliquem sua culpa despoliat. Denique sic despoliatus Adam nudus inuentus est, at uero Ioseph etiam uestimento exteriore reiecto nudus non erat, qui salua habebat indumenta uirtutis. Numquam ergo inanis sapiens. Nam quomodo inanis, qui de plenitudine Christi accepit et seruat acceptum? Quomodo inanis, cuius repleta est anima, quae acceptae gratiae uestimenta custodit? Illud metuendum est, ne quis innocentiae uelamen amittat, ne impii sacrilegae persecutionis inpressione terminos iustitiae supergressi uestimentum animae ac mentis eripiant. Quod non facile accidit, nisi prius aliquem uox suae iniquitatis exuerit. Vnde et Dauid dicit: Si est iniquitas in manibus meis ... decidam merito ab inimicis meis inanis: persequatur inimicus animam meam et conprehendat. столпом и утверждением истины (1Тим. 3:15). Этот столп умащает всякий, кто изливает на Христа благовоние веры и на бедных благовоние милосердия. 21. Теперь же рассмотрим, что должен делать праведник, если появляется зависть. Для начала – уклониться от нее, потому что лучше уйти без ссоры, чем остаться на месте и ссориться. Во-вторых, нужно иметь имущества столько, сколько возможно унести с собой, чтобы не оказаться в зависимости от противника, но сказать: Узнавай, что есть твоего у меня (Быт. 31:32). И искал Лаван и ничего своего не нашел у Иакова137. Велик и воистину блажен тот муж, который смог из своего имущества ничего не потерять и ничего чужого не присвоить, то есть не иметь ни в чем недостатка и ничего лишнего. Итак, тот совершенен, у кого нет недостатка, и тот праведен, у кого нет ничего сверх меры. Это и есть свойство праведности – соблюдать меру. Как велика добродетель, если общение с ней давало прибыль и не влекло за собой убытка! Быть совершенным – это значит ближним приносить как можно больше выгоды, не причиняя ни в чем убытка. 22. И тот, кто хотел навредить, не смог оставить его неимущим. Ибо мудрый никогда не обделен, но всегда имеет на себе покров благоразумия и может сказать: Я облекался в правду и одевался в суд (Иов. 29:14), как сказал Иов. Ведь это внутренние покровы ума, и никто другой не может их унести, если собственная вина не разденет его. Адам, лишившись всего, оказался наг, а Иосиф, напротив, даже после того как сбросил одежду, наг не был, сохранив одежду добродетели138. Следовательно, мудрец никогда не обделен. Как может быть неимущ тот, кто получил от полноты Христовой139 и сохраняет полученное? Как может быть обделенным тот, у кого преисполнена душа, охраняя одежды полученной благодати? Но надо опасаться, как бы не утратить покров невинности, чтобы нечестивые, преступив границы правды, в святотатственном гонении насильно не сорвали одежду с души и ума. Этому случиться не так просто, если только прежде не обнажит кого-нибудь голос собс- 23. Nemo ergo ex inimicis potest tuam animam conprchendere, nisi prius inanis fuerit effecta. Noli igitur metuere eos qui possunt auri argentique conpilare thesauros. Isti nihil tibi auferunt. Hoc enim auferunt quod non habebas, hoc auferunt quod possidere non poteras, hoc auferunt quod non ornabat animam tuam, sed onerabat, hoc auferunt quod non locupletabat cor tuum, sed potius deprimebat. Vbi enim fuerit thesaurus tuus, ibi erit et cor tuum , sicut audisti legi hodie. Multi seris portarum suarum includunt aurum suum, sed hi nec uectibus et claustris suis credunt: multi uigiles adhibent, sed ipsi quoque plus ipsos solent timere custodes: multi defosso auro incubant; aurum eorum sub terra et cor eorum sub terra. Caue ergo ne et tu cor tuum terrae uiuus infodias. Non ergo auri istius metuendi fures, ille tibi cauendus est faenerator, qui substantiam animae tuae scrutatur, si qua peccati grauioris aera contraxeris, qui cor tuum includit solo, qui animam tuam eo caespite obruit, quo aurum texeris, qui mentem tuam centesimarum incuruat usuris et graui condit sepulchro, de quo nullus resurgit. Sequere sanctum Iacob, qui neque de alienis uitiis quicquam habebat neque suarum uirtutum erat inanis et uacuus, qui erat iustitiae fructu repletus. Sed haec moralia. 24. Illud mysticum, quod uenit ad eum Laban, hoc est dealbatus, quia et satanas transfigurat se in angelum lucis, et coepit ab eo sua requirere. Respondit ei Iacob: Cognosce si quid est tuum apud me, hoc est: nihil tuorum habeo. Quaere, si quid agnoscis uitiorum tuorum et criminum. Nihil mecum abstuli fraudum tuarum dolique consortia ulla non habeo, omnia tua tamquam contagium refugi. Et quaesiuit Laban et nihil suum repperit. Quam beatus uir, in quo inimicus nihil inuenit quod suum posset dicere, in quo diabolus nihil offendit quod suum agnosceret. Inpossibile uidebatur istud in homine, sed typum gerebat eius, qui dicit in euangeliö Veniet huius mundi princeps et in me inueniet nihil. Nihil est enim quicquid est diaboli, quod nullam potest habere perpetuitatem atque substantiam. твенной неправды. Потому и Давид говорит: Если есть неправда в руках моих... то по заслугам да паду от врагов моих лишенный сил: и пусть преследует враг душу мою и захватит (Пс. 7:4– 6). 23. Следовательно, никто из врагов не может схватить твою душу, если она прежде не была опустошена. Итак, не страшись тех, которые могут расхитить сокровище золота и серебра. Они ничего не лишают тебя, так как они отнимают то, чего ты не имел; отнимают то, чем ты не мог владеть; отнимают то, что не украшало твою душу, но отягощало; отнимают то, что не обогащало твое сердце, но скорее угнетало. Ибо где сокровище твое, там будет и сердце твое (Мф. 6:21), как ты услышал в сегодняшнем чтении140. Многие запирают свое золото на дверные засовы, но и запорам и замкам своим они не доверяют; многие приставляют стражников, но сами обычно больше боятся самих стражников; многие лежат на закопанном золоте141 – золото их под землей, и сердце их под землей. Вот и ты поостерегись при жизни зарыть свое сердце в землю. И не воров этого золота надо бояться, остерегаться тебе надо того заимодавца, который роется в имуществе твоей души, не скопилась ли каким-то образом у тебя задолженность тяжкого греха. Он сердце твое заключает в землю, душу твою заваливает дерном, каким ты прикрывал золото, он угнетает твой ум процентами и покрывает тяжелым могильным камнем, из-под которого никто не восстает. Последуй святому Иакову, который не имел пороков, свойственных другим, в нем же самом не было недостатка в собственных добродетелях, он был исполнен плодов праведности (Флп. 1:11). Но это нравственное толкование. Таинственное же толкование заключается в том, что пришел к нему Лаван, то есть «светлый»142, – ведь и сатана принимает вид ангела света (2Кор. 11:14) – и начал искать у него свое143. Отвечает ему Иаков: Узнавай, что есть твоего у меня (Быт. 31:32), то есть: «Я ничего твоего не имею. Ищи, если что признаешь из сво- 25. Ipse autem est qui praetigurabatur in Iacob dominus Iesus, duorum uir coniugiorum, hoc est consors quidam legis et gratiae, qui uirginem Rachel ante dilexit et praedestinatam sibi in coniugium pio amabat affectu. Sed quoniam alia tamquam lex subintrauit et oculis infirmior obrepsit tamquam synagoga, quae mentis caecitate Christum uidere non potuit, superabundauit gratia sanctae Rachel, quae supra primum illud est expetita coniugium, quae ecclesiae principatum futurum iam tunc nominis sui interpretatione signabat. Beata Rachel, quae abstulit obprobrium suo partu, beata Rachel, quae abscondit cultus erroresque gentilium, quae simulacra eorum plena esse inmunditiae declarauit. Nemo credat paternae pietatis laesam esse reuerentiam, quod stante patre sedit, quoniam scriptum est: Qui plus fecerit patrem aut matrem quam me non est me dignus. Vbi causa agebatur religionis, fides debuit sedem habere iudicii et quasi rea stare perfidia. 6.26. Haec eo usque probata sunt, ut proficiscenti Iacob sancto angeli dei occurrerent. Denique uidit castra dei adplicantia et ait: Castra dei haec sunt, perfectis enim et fidelibus diuina solent adesse praesidia. Perfectus autem qui cogitabat de reconciliatione fraterna, ita ut humilitate eum inuitaret, officiis adquireret, muneribus quoque emendum putaret. Occurrit itaque fratri cum uxoribus ct pignoribus suis, ut, etiamsi ipsi indignaretur, necessitudinis obsequiis inflecteretur. их пороков и преступлении. Ничего я не унес с собой из неправд твоих и ничего общею с лукавством не имею: я убежал от всего твоего как от проказы». И искал Лаван и ничего своего не нашел. Насколько же блажен муж, в котором враг ничего не нашел, что мог бы назвать своим, в котором дьявол ничего не обретает, что признал бы своим! Для человека это кажется невозможным. Но Иаков прообразовал Того, Кто говорит в Евангелии: Идет князь мира сего и во Мне не найдет ничего (Ин. 14:30). Ведь то, что принадлежит дьяволу, есть ничто, поскольку он не может иметь постоянства и субстанции. 25.Сам же Господь Иисус, Которого прообразовал Иаков, является Мужем в двух браках, то есть Совладыкой закона и благодати. Вначале Он возлюбил девицу Рахиль и любил предначертанную Ему в брак нежной любовью. И хотя другая пробралась как закон и подползла, слабая глазами, как синагога144, которая не могла увидеть Христа из-за ослепления ума, преизобиловала благодать145 святой Рахили, которая была желанна раньше этого первого брака и которая показывала будущее первенство Церкви уже тогда в толковании своего имени146. Блаженна Рахиль, которая своим чадородием избавилась от позора147; блаженна Рахиль, которая отменила ложное богопочитание и заблуждения язычников, показав, что идолы их исполнены нечистоты148. Пусть никто не считает, что она нарушила почтение к родителям тем, что сидела перед стоящим отцом, ведь написано: Кто любит отца или мать более, нежели Меня, недостоин Меня (Мф. 10:37). Там, где рассматривается дело религии, вера должна занимать престол судьи, а неверие стоять как обвиняемый. 6.26. Навстречу святому Иакову, когда он был в пути, вышли ангелы Божьи, столь похвален был его путь149. Вот он уви- 27. Et adorauit septies in terra. Quid sibi istud uult esse? Lex dicit: Dominum deum tuum adorabis et ipsi soli seruies, et hic adorat intemperantem, iracundum, minantem parricidale flagitium? An terram adorauit, illam humano cruore concretam, serpentum infusam uenenis aut ieiuna infelicem glarea aut duris atque asperis inhorrentem cautibus? Quid sibi etiam uult quod septies adorauit? Haereret absolutio, nisi illud occurreret, quod Petro in euangelio interrogantï Si frater meus in me peeeauerit, quotiens remittam ei, usque septies? Respondit dominus Iesus: Non solum septies, sed etiam septuagies septies. Hoc igitur prophetico spiritu sanctus patriarcha significat in aduenientem respiciens, qui non solum usque septies, sed etiam usque septuagies septies ueniam fratri relaxari iuberet, ut eius contemplatione conuentus Esau iniuriam, quam se accepisse putabat, remitteret fratri et quamuis laesus rediret in gratiam, quia propterea suscepturus erat carnem dominus Iesus et uenturus in terras, ut multiplicatam nobis donaret ueniam delictorum. 28. Denique petiturus a fratre concordiam dormiuit in castris. Perfecta uirtus habet tranquillitatem et stabilitatem quietis; ideo dominus donum eius perfectioribus reseruauit dicens: Pacem meam relinquo uobis, pacem meam do uobis. Perfectorum est enim non facile mundanis moueri, non turbari metu, non exagitari suspicione, non terrore concuti, non dolore uexari, sed quasi in litore tutissimo aduersum insurgentes fluctus saecularium procellarum mentem inmobilem fida statione placidare. Hoc firmamentum Christianis mentibus Christus inuexit, pacem internam inuehens animis probatorum, ut non turbetur cor nostrum neque exagitetur animus. Hanc pacem super omnem mentem esse apostolus дел приближающееся ополчение Божие и сказал: Это ополчение Божие (Быт. 32:2), – ибо божественная помощь всегда сопутствует совершенным и верным. И совершенен тот, кто думал о примирении с братом, о том, чтобы привлечь его смирением, приобрести услужливостью и расположить дарами. Итак, Иаков поспешил к брату со своими женами и детьми, чтобы негодование брата смягчить изъявлением родственной покорности. 27. И поклонился до земли семь раз (Быт. 33:3). Что это означает? В законе говорится: Господу Богу твоему поклоняйся и Ему единому служи (Втор. 6:13), – а он кланяется невоздержанному, гневливому, угрожавшему братоубийственным поступком? Или он кланяется земле, затвердевшей от человеческой крови, пропитанной ядами змей, неплодной от сухого песка и неровной от твердых и шероховатых камней150? Что также означает, что он поклонился семь раз? Эти вопросы остались бы неразрешенными, если бы не вопрос Петра в Евангелии: Сколько раз прощать брату моему, согрешающему против меня? до семи ли раз? Господь Иисус ответил: Не только до семи раз, но до седмижды семидесяти раз (Мф. 18:21–22). Именно это святой патриарх знаменует пророческим духом, обращая взор на Грядущего, Который велел умножать милость к брату не только до семи раз, но даже до седмижды семидесяти раз, чтобы идущий навстречу Исав, видя его, простил брату ту обиду, которую, как он думал, претерпел, и хотя был огорчен, проявил милость. Ведь Господу Иисусу предстояло воспринять плоть и прийти на землю, чтобы щедро даровать нам оставление грехов. 28. И вот идущий примириться с братом уснул в стане. Совершенная добродетель пребывает в покое и безмятежности; потому Господь уготовал Свой дар для более совершенных, говоря: Мир Мой оставляю вам; мир Мой даю вам (Ин. 14:27). Ведь совершенным несвойственно легко приходить в смятение от мирского, смущаться от страха, тревожиться от подозрений, изнемогать от ужаса и терзаться в страданиях, но словно на безопасном берегу перед поднимающимися волнами бурь века сего они сохраняют ум doctor asseruit dicens: Et pax dei, quae superat omnem mentem, custodiet corda uestra et sensus in Christo Iesu. Fructus itaque pacis est non perturbari in pectore. Denique uita iusti quieta est, iniustus autem inquietudinis et perturbationis plenus est. Itaque amplius suis suspicionibus adfligitur impius quam alienis plcrique uerberibus maioresque uibices uulnerum in eius animo sunt quam in eorum corpore qui ab aliis uerberantur. 29.Grande est intra se aliquem tranquillum esse et sibi conuenire. Foris pax aut inperatoris sollicita prouidentia aut manu militum quaeritur aut bellorum prospero cedit euentu aut internicione aliqua barbarorum, si in se hostili motu sua arma conuertant. In ea pace nulla nostra uirtus, sed euentus est. Certe gloria pacis illius ad inperatorem refertur, istius pacis fructus in nobis est, quae est in mentibus singulorum, quae tenetur affectibus. Istius pacis maior est fructus, quo spiritalis nequitiae temptamenta quam quo arma hostilia repelluntur. Ista pax sublimior, quae corporalium passionum excludit inlecebras perturbationesque mitigat quam ea quae barbaricos sedat incursus; plus est enim clauso intra te hosti resistere quam remoto. 7.30 Itaque Iacob, qui cor suum ab omni simultate mundauerat et pacificum affectum gerebat, postquam reiecit omnia sua, solus remansit et luctatus est cum deo. Quicumque enim saecularia negligit ad imaginem dei similitudinemque propius accedit. Quid est enim luctari cum deo nisi uirtutis suscipere certamen et cum superiore congredi potioremque ceteris imitatorem fieri dei? Et quia insuperabilis erat fides eius atque deuotio, secreta ei dominus mysteria reuelabat tangens latitudinem femoris eius, eo quod ex eius erat generatione dominus Iesus oriundus ex uirgine, qui deo nec inpar nec inaequalis esset. Cuius crucem obstupescentis femoris latitudo signabat, eo quod diffusa per uniuer- непоколебимым и безмятежным в надежной гавани151. Именно так укрепил Христос христианские умы, дав внутренний мир испытанным душам, чтобы не смущалось сердце наше и не тревожился дух. О том, что этот мир выше всякого ума, апостол-учитель152 возвестил, говоря: И мир Божий, который превыше всякого ума, соблюдет сердца ваши и помышления ваши во Христе Иисусе (Флп. 4:7). Итак, не тревожиться сердцем – это плод мира. Кроме того, жизнь праведного спокойна, а неправедный полон беспокойства и волнения. И нечестивый страдает больше от своих собственных подозрений, чем другие от чужих плетей, и в его душе больше синяков от ударов, чем на телах тех, кого бьют. 29. Великое благо – иметь внутри себя спокойствие и быть в согласии с самим собой. Внешний мир достигается или мудрой заботой императора, или рукой воинов, или мир наступает благодаря благоприятному исходу войн или какой-либо междоусобице варваров, когда они с ненавистью обращают свое оружие друг против друга. В достижении этого мира не участвует ни одна из наших добродетелей, но присутствует лишь случай. Без сомнения, слава от установления такого мира достается императору; плод же другого мира находится внутри нас, этот мир содержится в уме и внутреннем расположении человека. Плод внутреннего мира, которым отражаются искушения нечистого духа больше того, которым отражаются вражеские полчища. Выше тот мир, который помогает избежать соблазнов телесных страстей и умягчает душевные смятения, чем тот, который отражает варварские набеги, потому что важнее противостоять врагу внутреннему, чем внешнему. 7.30. Итак, Иаков, очистив свое сердце от всякой вражды, имел мирное настроение и, после того как отослал от себя все свое, остался один и боролся с Богом153. Ибо всякий, кто пренебрегает мирским, приближается к образу и подобию Божьему. Что значит борьба с Богом, как не состязание в добродетели и единоборство с сильнейшим себя, чтобы превзойти остальных в подражании Богу? А sum mundum remissione peccati salutaris foret omnibus, qui stupore sui corporis ac sopore resurrectionem tribueret defunctorum. Vnde non inmerito exortus est sol sancto Iacob, cuius generi crux domini salutaris inluxit, simul quia sol ei oritur154 iustitiae qui deum cernit, quia ipse est lumen aeternum. 31.Claiudicauit autem Iacob a femore suo. Propter hoc non manducant hodieque filii Israel neruum. Vtinam manducassent et credidissent! Sed quia non erant facturi uoluntatem dei, ideo non manducauerunt. Sunt et qui ita accipiant, eo quod ideo claudicauerit ab uno femore Iacob, quia duobus populis ex eius generatione manantibus unius stupor iam tunc circa fidei gratiam declarabatur futurus. Ipse est ergo populus, qui stupore perfidiae claudicauit. 32.Denique non multo post reuelationem istiusmodi cum esset ab alienigenae filio Dina, Iacob filia, deflorato uirginitatis pudore temerata, fratres eius, qui non intellexerunt mysterium, alienigenas, qui societatem fidei per coniunctionem generis offerebant, uindictae studio peremerunt, Iacob autem, qui morali mansuetudine clementiam diligebat uel mystico spiritu sacramentum congregandae ex gentibus praeuidebat ecclesiae, inuitus et dolenter scaenam illam exactae ultionis accepit. Vnde prophetanti aduentum domini Iesu responsum diuinum est datum: Exsurgens ascende in locum Bethel, hoc est in domum panis, ubi natus est Christus, sicut Michaeas propheta testatur dicens: Et tu, Bethleem, domus Ephratha, non es minima, ut sis inter principes Iuda. Ex te enim exiet princeps Israel, et egressus eius ab initio a diebus saeculi. Vere domus panis, quae domus Christi est, qui nobis panis salutaris aduenit e caelo, ut iam nullus esuriat cibum sibi inmortalitalis adquirens. Ibi iubetur habitare patriarcha, ibi aram deo facere, qui apparuit ei. Ibi deos accepit alienos et abscondit eos sub lentisco, ibi quoque sepulta est Ra- поскольку его вера и благочестие были неодолимы, Господь в прикосновении к широте его бедра155 открыл ему сокровенные тайны, что Господь Иисус, Который родится от Девы, будет из его рода, оставаясь при этом равным и единым с Богом. Широта пораженного бедра означала крест Господень, так как распространит по всему миру оставление грехов и станет для всех источником спасения Тот, Кто недвижимостью и сном Своего тела даровал воскресение мертвых. А потому заслуженно для святого Иакова взошло солнце156, так как его потомкам воссиял спасительный Крест Господень; и Солнце правды (Мал. 3:20) встает для того, кто видит Бога, потому что Сам Он является Вечным Светом. 31. Хромал же Иаков на бедро свое. Поэтому и доныне сыны Израилевы не едят жилы (Быт. 32:31–32). О, лучше бы они ели и верили157! Но так как они не собирались творить волю Божью, то и не ели. Есть и другое толкование: Иаков потому был хром на одно бедро, что уже тогда обнаруживалось будущее онемение к благодати веры одного из двух народов, происходивших от его рода. Следовательно, он сам является тем народом, который стал хромать из-за онемения неверия. 32. И вот вскоре после этого откровения, когда сын чужеземца158 растлил девственную чистоту и запятнал Дину, дочь Иакова, ее братья, не уразумев тайны, умертвили из-за чувства мести чужеземцев, которые предлагали общность веры через соединение рода159. Иаков же, который – по нравственному толкованию – из-за мягкости нрава любил снисхождение, или – согласно таинственному толкованию – духом провидел таинство Церкви, состоящей из язычников, неохотно и с болью воспринял зрелище совершенной мести. Вот почему, когда он пророчествовал о пришествии Господа Иисуса, ему был дан божественный ответ: Встань и пойди в Вефиль (Быт. 35:1), то есть в «дом хлеба»160, где chel in uia inquit Ephratha, haec est Bethleem. Ibi etiam columnam statuit Iacob supra monumentum eius. 33.Quanta mysteria, quia ibi est ecclesia dei, in qua apparet deus et loquitur cum seruulis suis! Ibi eripiuntur et absconduntur simulacra gentium; fides enim ecclesiae omnem obseruantiam gentilitatis aboleuit. Sed cur sub lentisco absconderit quaero? Certe genus istud infructuosum est. Ibi ergo sunt dii gentium, ubi nullus est fructus. Ibi inaures gentilium infodiuntur, quas dederunt Iacob, ut iam nouam linguam audire adsuescant, ueterem perfidiae sonum nesciant, obsurdescant aures eorum sacrilegio, emundentur ad gratiam. Non inmerito sanctus ibi Danihel falsum aduersus Susannam testimonium deprehendit. Ibi enim uolebat adhuc radices suas locare perfidia, sed latere non potuit, quia prophetico spiritu deprehensa est. Congruus autem error presbyteri uerae confessioni, ut ibi contaminatam diceret castitatem, ubi gentium defossa simulacra sunt, sed ueritas ecclesiae non texit perfidiam, sed abscondit et aures gentilitatis obstruxit. 34.Conuenienter quoque ibi sepulta est sancta Rachel, quia omnes qui baptizantur in Christo consepeliuntur cum eo. Sic enim docemur dicente apostolö Consepulti enim sumus cum illo per baptismum in morte, ut quemadmodum ille surrexit a mortuis per uirtutem propriam suscitatus, ita et nos eius gratia resurgamus. Tunc igitur uere absconditur omnis error gentilium, cum quis fuerit ablutus a uitiis, quia confixus cruci uetus homo noster nescit iam ueteri seruire peccato. Conpetenter etiam columna statuitur supra monumentum Rachel, quia ecclesia est columna et firmamentum ueritatis. роился Христос, как пророк Михей засвидетельствовал, говоря: И ты, Вифлеем, дом Ефрафов, не мал, чтобы быть между князьями Иуды. Ибо из тебя произойдет Владыка Израилев и происхождение Его из начала, от дней вечных (Мих. 5:1–2)161. Воистину он «дом хлеба», потому что является домом Христа, Спасительного Хлеба, Который сошел к нам с небес, чтобы никто уже не алкал, приобретя себе пищу бессмертия. Патриарх принимает повеление жить там и устроить жертвенник явившемуся ему Богу. Там он взял чужих богов и спрятал их под мастиковым деревом162. Там же погребена Рахиль на дороге в Ефрафу, то есть Вифлеем (Быт. 35:19). Там же Иаков поставил столп над ее гробом (Быт. 35:20). 33.Какие великие тайны! Там Церковь Божия, в которой является Бог и говорит с рабами своими! Там похищают и прячут языческих идолов163, так как вера Церкви упразднила всякое идольское почитание. Но спрашиваю: почему он их спрятал под мастиковым деревом? Несомненно, потому, что это порода неплодная. Там, следовательно, языческие божества, где нет никакого плода. Там Иаков принял и закопал серьги язычников, чтобы они привыкли слушать уже новый язык и не знали ветхую речь неверия, чтобы уши их стали глухи к святотатству и они очистились для благодати. И неслучайно именно там святой Даниил обличил ложное свидетельство против Сусанны164. Именно там неверие все еще хотело пустить свои корни, но не смогло укрыться, так как было обнаружено пророческим духом. Сопоставлена же ложь старейшины с истинным свидетельством для того, чтобы обнаружить оклеветанное целомудрие там, где были зарыты языческие идолы. Истина Церкви не покрыла неверие, но погребла его и заградила уши язычества. 34.Там подобало быть погребенной Рахили165, так как все, кто крестятся во Христа, также спогребаются с Ним. Так мы научились от апостола, который говорит: Ибо мы спогреблись с Ним 8.35. Senuit autem Iacob et ante iam senuerat moribus, sed certabant in eo inpigra uiuacitas iuuentutis et tranquillitas senectutis. Est enim et senectus uirens gratia et iuuentus incana consiliis, de qua dicit scripturä Senectus enim uenerabilis et aetas senectutis uita inmaculata. Ex hac uita fuit Iacob, qui bonis operibus praeuenit tempus longaeuae senectutis, ut et fructum eius ante tempus carperet et postrema eius in tempore non timeret. Beatus quidem et iuuenis, qui bene uiuil, sed beatus et senex, qui bene uixit. Quod enim iuuenis sperat adeptus est senior, quod senex fuit optat hoc esse qui iuuenis est. Certe hic inquieti maris longiore sibi adhuc cursu manente iactatur fluctibus, senex uero sicut in portu ita in statione est senectutis. Erat itaque huiusmodi Iacob, qui uix speranda iuuenibus bona incolumi et tuta gratiae claue iam clausa et obsignata retinebat. Quod autem possideas eo quod adhuc speres praestabilius est. Erat ergo senex Iacob, ad quem iuuenes aduersa temporis alicuius tempestate perculsi tamquam in portum sese recipiebant, ipse autem tamquam in specula uitae huius positus sollicito praetendebat adfectu et longe ante rebus dubiis praeuidebat remedia. 36. Denique fames erat in tota terrä senex depositus quae alacres iuuenes ignorabam primus utrum audierit166 uidero. Interim primus admonuit filios suos in Aegypto exuberare frumenta. Eo proficiscendum, ut emerent quae sibi ad usum necessaria forent. Libenter etiam ipse iuuenum consiliis adquicscebat, ut etiam filium iuniorem simul mitteret. Et renuntiantibus illis quod Ioseph filius eius uiucret, infracto licet крещением в смерть; и как Он воскрес из мертвых (Рим. 6:4), воздвигнутый Своею силою, так и мы Его благодатью воскреснем. Следовательно, только тогда по-настоящему скроется всяческое языческое заблуждение, когда каждый будет омыт от пороков и пригвожденный к кресту ветхий наш человек уже не будет знать рабства ветхому греху167. Поэтому был установлен над гробом Рахили столп, так как Церковь есть столп и утверждение истины (1Тим. 3:15).
Никто не решился оставить свой комментарий.
Будь-те первым, поделитесь мнением с остальными.
avatar